Hele generaties weten inmiddels niet beter dan dat Steam van Valve bestaat. Maar waar de Half-Life ontwikkelaar eerst slechts een winkel uitbaatte, timmeren zij de laatste jaar ook aan hardware. Die reis begon in 2013 met de eerste generatie Steam Machine. Het idee: De PC ervaring naar het console-ecosysteem brengen via derden. De eerste generatie mislukte echter, de techniek was er nog niet. Maar dertien jaar later probeert Valve het weer. En dit keer houdt het alles in eigen hand. Een machine die doet terugdenken aan de GameCube, en een geheel nieuwe controller. Slaagt Valve deze keer wel in zijn doelen? Gamed heeft het geluk er 1 in bezit te hebben.

Steam Machine:
Maar dan de meat and potatoes van deze review. De Steam Machine. Het design is werkelijk prachtig en de compacte afmetingen ook - Deze kleine kubus zou je zo mee kunnen nemen, nog meer dan een Series S. Qua hardware dienen we realistisch te zijn: Valve beweerde in eerste instantie 4K60 te ondersteunen, en zegt nu dat het up to 4K is. Waar de Steam Deck nog volledig custom made was qua hardware, is de Steam Machine meer vergelijkbaar met een standaard laptop. De processor komt van AMD en lijkt nog het meest op een Ryzen 5 7540U met de grafische processor weggehaald. Dat is het semi-custom gedeelte van de PR-praat. In de praktijk praten we over een standaard desktop processor, zes kernen, 12 threads. Dit wordt bijgestaan door een op maat gemaakte grafische processor die nog het meest lijkt op een Radeon RX 7600M, met 8 GB aan video geheugen. Werkgeheugen wordt geleverd door 16 GB aan DDR5 geheugen, en opslag is een SSD van 512 GB of 2 TB.

Op papier klinkt dat als vrij matig voor de prijs. Denk aan de standaard PlayStation 5 en dat is ongeveer het prestatieniveau wat je mag verwachten. Daar staat tegenover dat Valve heeft bewezen meer uit de hardware te kunnen halen dan verwacht, zo draait de Deck zware games beter dan gemiddeld. De Machine is echter qua formaat een fractie van de PS5. In het kort: Verwacht voor AAA gaming wat concessies, maar voor indie titels en oudere games heb je power te over.

Naast dit alles is de Steam Machine ook gewoon een PC. In dit geval eentje die op SteamOS draait, wat Linux is. Met muis en toetsenbord aangesloten draaide de Steam Machine dan ook als een zonnetje. Valve is open in zijn beleid als het gaat om het besturingssysteem: De Steam Machine is in de eerste plaats bedoeld voor gaming vanaf de bank, maar Valve houdt je niet tegen om de console als een PC te gebruiken of zelfs Windows er op te installeren. Je mist onder Windows dan wel features zoals het wakker worden via de Steam knop omdat dit nu eenmaal voorbehouden is aan SteamOS en Steam Machine.


Voor het testen nam ik een mix van verschillende titels: Modernere indie titels die niet op console zijn verschenen, oudere PC games en ook wat zwaardere titels, maar niet de meest recente games. De Steam Machine komt namelijk het best tot zijn recht als je de gehele Steam bibliotheek voor ogen hebt - en die bestaat grotendeels uit kleinere titels met een lager budget. Net als bij Steam Deck maakt Valve hierbij gebruik van het Verified programma - als een game geschikt is voor Steam Deck, dan is het idee dat deze ook voor de Machine geschikt is. Hierbij krijgt een game die Steam Machine verified is een groen logo voor volledige support, geel voor gedeeltelijke support, rood als deze getest en niet werkend blijkt, en geen logo als deze ongetest is.

Mijn initiele impressie begon wat teleurstellend toen ik begon met Hands Of Necromancy en Mortyr: Operation Thunderstorm. De eerste is namelijk een magische shooter in de stijl van Heretic en Hexen, en draait op GZDoom, een geavanceerde variant van de spelmotor achter de eeuwige classic Doom uit 1993. Hoewel de titel gelijk opstartte, was het standaard controllerschema niet adequaat. Valve levert bij elke game een aantal sjablonen mee die verschillende aspecten van de controller nuanceren. Zo is er een preset voor de duimknoppen en is er weer een andere voor het touchpad. Mocht dit nu echter niet genoeg zijn, dan kent elk spelprofiel ook een menu met zogeheten community layouts. Dit zijn bestuursindelingen die door de community zijn gemaakt en vind je in hetzelfde menu terug als de sjablonen van Valve. Ik koos hier dan ook voor een layout die voor de Steam Deck was gemaakt. Op deze manier werd HoN speelbaar, maar werd gelijk duidelijk dat de ondersteuning valt of staat met de game zelf. GZDoom (inmiddels al opgevolgd door UZDoom) heeft beperkte controller support. Zelfs met de aangepaste layout bleek de beweegsnelheid veel te snel. De thumbsticks worden binnen Steam vertaald als zijnde dat het een muis betreft, dus de gevoeligheid aanpassen had effect. Echter merkte ik toen dat er veel lag aanwezig was, waardoor je je speelstijl moet aanpassen. Kortom, de eerste indruk was niet goed

De tweede impressie werd niet veel beter met Mortyr: Operation Thunderstorm. Dit is een Tweede-Wereldoorlog budget shooter uit 2008 welke de technologie uit Monolith's F.E.A.R uit 2005 gebruikt. De game startte simpelweg niet op. Om non-Linux titels op SteamOS te laten draaien gebruikt Valve Proton, een vertaallaag die tussen de game en het besturingssysteem ligt. Valve levert verschillende versies van Proton mee, maar Thunderstorm startte domweg niet op. Kort onderzoek leerde mij dat dit vooral ligt aan de introductiefilmpjes en dat een op maat gemaakte versie van Proton dit probleem zou verhelpen. Doordat de Steam Machine een PC is, kan je dit prima doen. Voor de plug and play ervaring waar ik voor ga was dit echter een domper. Het zal dus voorkomen dat bepaalde games domweg niet werken of aanpassingen vereisen wat voor de minder technisch onderlegde gamer een stap te ver kan zijn.


Zo simpel gaf ik het echter niet op en ik begon vervolgens aan Cabal, een regelrechte Quake kloon op de Unity spelmotor. Omdat Unity in de basis ingebouwde controller support heeft was mijn verwachting dat dit prima zou draaien en dat bleek ook. De game zag de Steam Controller als een Xbox 360 controller en bleek prima speelbaar te wezen. Mijn initiële zure impressie werd hiermee teniet gedaan. Vervolgens begon ik aan een potje Red Eclipse. Een onvervalste arenashooter en bovendien (net als Cabal) niet voor een console ervaring gemaakt. Des te verrassender was het dan ook dat ook deze game out of the box gewoon werkte met Steam Machine. Hierbij koos ik voor ultra settings op een resolutie van 1080p. Deze resolutie wordt overigens door SteamOS als standaard aangehouden. De Steam Machine gaf geen kik. Letterlijk overigens niet, want de console-PC hybride is praktisch onhoorbaar.

Met dit in het achterhoofd ging ik verder. Zo speelde ik Meowgun: Hell Denizen, een typische arcade shooter waarbij je als kat (what's in a name) allerlei robots te lijf gaat. Omdat de game een aangepaste Quake spelmotor gebruikt en dus PC-exclusive is, was bij mij hier de vraag hoe zich dit naar een controller ging vertalen. Het resultaat was ook hier weer verbluffend: De game draaide prima out of the box. Dit is des te indrukwekkender omdat controller support niet gegarandeerd was voor deze titel. Eenzelfde ervaring had ik met Quartermain And The Cult Of Cthulhu, een retro shooter met wat in de hoofdrol wel eens de broer van Indiana Jones kon zijn. De titel draait op de Easy FPS Editor, waarmee ontwikkelaars makkelijk shooters kunnen ontwikkelen. Ondanks de hilarisch slechte voiceacting (het blijft immers een low budget titel!) bleek te game prima speelbaar.

Middels Amid Evil en Sprawl speelde ik ook twee games die grafisch wat meer geweld brengen. De games zijn beiden gebaseerd op Unreal Engine 4 en in het geval van Amid Evil is er ook raytracing support. Hier liet de Steam Machine zien dat als er wat meer toeters en bellen op het scherm komen, deze zijn hand er niet voor omdraait. Amid Evil kon in ultra settings gespeeld worden en bleef prima speelbaar op 60 fps. Voor de hypersnelle Sprawl was het verhaal hetzelfde: Prima support, hoge framerates en de game zag er prachtig uit op mijn toch al wat oudere TV.

Als laatste koos ik voor een gouwe ouwe die weliswaar op console is verschenen, maar nooit op een modern platform: Serious Sam 2. De hilarische titel verscheen in 2005 destijds voor PC en de originele Xbox, maar maakte nooit de overstap naar modernere platformen. Ontwikkelaar Croteam heeft de game echter nooit in de steek gelaten en maakte de titel vorig jaar geschikt voor Steam Deck. Op de Steam Machine bleek de controller support perfect en speelde ik op ultra settings, waarbij je de resolutie gemakkelijk op 4K kan zetten. Sam schitterde als nooit tevoren.


Dit alles maakt van de Steam Machine een veelzijdig apparaat met een gebruiksaanwijzing. Het design en de grootte zijn onovertroffen en de flexibiliteit van het platform, of je nu in console of in PC modus werkt zijn naadloos. De Steam Controller voelt daarbij erg degelijk aan en is eigenlijk al een prestatie op zich. Daar staat tegenover dat je niet ieder game zal draaien of aanpassingen zal vereisen. Valve werkt hier weliswaar aan, maar een gewaarschuwd mens telt voor twee. Dan is er nog de prijs. Valve heeft de pech de Steam Machine uit te moeten brengen in een tijd waar de hoeveelheid geheugen bijna in goud betaald dient te worden. De aanschafprijs van de Steam Machine is daarom ook eigenlijk teveel van het goede als je het beste van het beste wilt. Wil je echter een klein apparaat wat prima als console kan fungeren en daarbij het merendeel van je PC games prima zal draaien vanaf je bank en je hebt het geld ervoor over, dan is de Steam Machine vooralsnog alleenheerser.